Wrzeszcz na sensacyjnym filmie z 1940 roku

Jak zapewne większość z Was zdążyła się zorientować, zdjęć ukazujących dawny Wrzeszcz jest zatrzęsienie, chociaż nie wszystkie części dzielnicy są jednakowo w tym zatrzęsieniu reprezentowane – stąd moje regularne zachwyty na tym blogu, gdy w sieci pojawia się obrazek ukazujący mało nam dotąd znany zakątek. Inaczej sprawa wygląda z ruchomymi obrazami – przez cztery lata…

Kolejne wykłady o historii Dolnego Wrzeszcza

Niebawem z Jankiem Danilukiem wznawiamy cykl wykładów o Dolnym Wrzeszczu. Do końca listopada odbędą się cztery spotkania, najbliższe już w nadchodzącą środę, 28 września, o godz. 18.00 w II LO (sala WT). Tematem naszej prezentacji będą osiedla robotnicze, które składają się na współczesny Dolny Wrzeszcz. Serdecznie zapraszam! Tematy i terminy wszystkich wykładów na plakaciku przygotowanym…

Ktokolwiek widział… Gdański strażak Ferdinand Hemke

Kilka miesięcy temu przy okazji prac nad drugim tomem albumu Wrzeszcz na dawnej pocztówce, w którym zapuszczamy się m.in. w okolice ul. Partyzantów, odwiedziłem Komendę Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku. W jej archiwum znalazłem m.in. trzy zdjęcia przedstawiające przedwojennego gdańskiego strażaka o nazwisku Ferdinand Hemke. Fotografie pokazują go w różnych okresach służby: [Powiększ] Wojtek Gruszczyński…

Co dalej z dawnym obserwatorium przy al. Legionów?

Portal Trójmiasto.pl zainteresował się dalszymi losami od 5 lat bezskutecznie wystawianego na sprzedaż budynku dawnego obserwatorium przy al. Legionów. Zostałem poproszony o wypowiedź, która jest cytowana w tekście. Zachęcam do lektury całego artykułu oraz obejrzenia filmu, na którym widać na co dzień już niedostępne wnętrza charakterystycznego budynku. Przy okazji serdecznie zapraszam na drugi z cyklu wykładów poświęconych…

Zaproszenie na wykład o nazwach Dolnego Wrzeszcza + nagranie

Dałem się namówić – wraz z Jankiem Danilukiem – na cykl sześciu wykładów poświęconych historii Dolnego Wrzeszcza. Na kolejnych spotkaniach z mieszkańcami opowiemy m.in. o osiedlach robotniczych oraz historii najważniejszych ulic. Na pierwszy ogień jednak wzięliśmy temat nazw osiedli i ulic Dolnego Wrzeszcza. Wyjaśnimy, czy w Dolnym Wrzeszczu rzeczywiście mieszkali kiedyś Szkoci, o co chodzi z…

10 lat temu wszystko się zaczęło, czyli Projekt Dolny Wrzeszcz

Dziś o północy mija równe 10 lat od momentu uruchomienia naszej – tj. Janka Daniluka i mojej – wspólnej strony internetowej o nieco pompatycznej nazwie Projekt Dolny Wrzeszcz – Niezależna Inicjatywa Historyczna. Była to próba zapełnienia rażącej luki w dziejopisarstwie gdańskim – próba przyjęta z dużym entuzjazmem, bowiem w pierwsze 48 godzin zanotowała aż 1500…

Nowe pocztówkowe cuda z eBay’a

Twierdziłem i twierdzę, że jeśli chodzi o przedwojenne wrzeszczańskie pocztówki, to po strychach i piwnicach wciąż jeszcze poukrywanych jest wiele zaskakujących widoków. Słuszność tej wiary potwierdził ostatnio serwis aukcyjny eBay.de. Najpierw na aukcję wystawiono pocztówkę z 1910 roku przedstawiającą Bahnhofstrasse, czyli dzisiejszą ul. Dmowskiego, na odcinku przed skrzyżowaniem z ul. Brzozową: Widzimy tu Hotel Reichsadler (dziś w…

Co z drugim tomem „Wrzeszcza na dawnej pocztówce”?

Kilka dni temu zaserwowałem Wam primaaprilisowy żart o nowej książce, ale dziś już piszę na poważnie. Wiele osób w ostatnich miesiącach pytało mnie, kiedy pojawi się drugi tom Wrzeszcza na dawnej pocztówce? Dla wszystkich wypatrujących kontynuacji naszego niezwykłego spaceru mam dobrą wiadomość: jeśli nie wydarzy się nic nadzwyczajnego, nowa książka trafi do sprzedaży jesienią. W…

Zapowiedź: „Koleją przez gdańskie osiedla do Nowego Portu”

Zapewne niektórzy z Was zastanawiają się, gdzie się w ostatnich tygodniach podziałem – przez dwa miesiące nie było tu nowego wpisu. Odechciało mi się? W żadnym wypadku. W ostatnich tygodniach zajęty byłem finalizowaniem tematu, który z różnych powodów utrzymywałem w tajemnicy. Dziś w końcu mogę się wszystkim pochwalić. Otóż 20 kwietnia ukaże się nowa książka, której…

Upamiętnijmy znanych Wrzeszczan!

Niedawno uświadomiłem sobie, że we Wrzeszczu – i całym Gdańsku – brakuje oznaczeń miejsc, w których mieszkali znani, ważni lub zasłużeni dla miasta ludzie. Nie chodzi mi o tablice-pomniki, ale o estetyczne tablice informacyjne, które mówiłby o związku danej lokalizacji ze „sławną” osobą. Taki system działa chociażby w Wielkiej Brytanii – np. w Londynie napotkać można liczne…

Panorama Wrzeszcza sprzed ponad 120 lat

W Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej wypatrzyłem ostatnio dwie bardzo ciekawe fotografie Wrzeszcza. Wykonał je ok. 1893 roku niejaki Wilhelm Dreesen. Chciałbym dziś Wam zaprezentować pierwszą z nich. Zdjęcie zrobiono z Góry Jana. Widoki z tego wzniesienia pojawiały się na dziesiątkach pocztówek, jednak zazwyczaj są one późniejsze i ukazują już prawie ukształtowaną dzielnicę. Tymczasem omawiana tutaj fotografia…

Replay 2015, czyli najciekawsze teksty

Jako podsumowanie kończącego się roku przypominam pięć najciekawszych tekstów – jeśli ktoś z Was je przegapił, to zachęcam do lektury: Tajemniczy Hotel Hohenzollern Pamiątka po willi Kronprinza, czyli podwórko z niespodzianką Plac Anny Walentynowicz, czyli skwerek zamiast kina Aleja Grunwaldzka w radzieckiej kronice wojennej z 1945 roku Niezwykłe zdjęcie Wrzeszcza na przełomie epok  

Na marginesie „KS Gedanii” Janusza Trupindy uwag kilka

Zaryzykuję i powtórzę stwierdzenie, które w ostatnich dniach słyszałem wielokrotnie: oto najbardziej oczekiwana „gdańska” książka mijającego roku. Do „masowego czytelnika” (czy istnieje jeszcze coś takiego?) nareszcie trafia monografia poświęcona słynnemu przedwojennemu gdańskiemu klubowi – KS Gedanii. Wysiłek podjął dr Janusz Trupinda, na co dzień mediewista i pracownik Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, a od kilku lat…

O dawnych majątkach Brunshof i Hermannshof w ’30 dniach’

Do kiosków trafił właśnie nowy numer czasopisma 30 dni, a w nim mój artykuł Brunshof i Hermannshof – zapomniane majątki Wrzeszcza (strony 36-43). Tekst ten jest znacznie poszerzoną i ulepszoną wersją artykułu, który opublikowałem na tym blogu w czerwcu zeszłego roku. Na zachętę pokazuję okładkę i pierwsze dwie strony z artykułem, po resztę zapraszam do kiosku 🙂

Chodziłem do Dwójki, czyli krótki wpis wspomnieniowy

Jak zapewne wielu z Was wie, ukończyłem „słynną” Dwójkę, czyli II LO we Wrzeszczu. Niedawno moja szkoła obchodziła 70. urodziny, czemu towarzyszyły obchody, na których mnie nie było oraz publikacja, w której jestem (wraz z Janem Danilukiem napisaliśmy tekst o historii budynku szkoły). Niedawno odebrałem swój egzemplarz tej publikacji i zagłębiłem się w lekturę. Sporo…

„Tramwajem przez Gdańsk” Sebastiana Zomkowskiego – wrażenia po lekturze

Gdańsk ma szczęście do historyków-pasjonatów, ludzi, którzy zajmują się badaniem i popularyzacją przeszłości naszego miasta nie z racji obranego zawodu, ale raczej obok tej działalności, a czasem wręcz niezależnie od niej. Jedną z takich osób jest Sebastian Zomkowski, zawodowo związany z Zakładem Komunikacji Miejskiej w Gdańsku, a „prywatnie” autor wydanego właśnie albumu Tramwajem przez Gdańsk. Sebastian Zomkowski…

Niezwykłe zdjęcie Wrzeszcza na przełomie epok

W ostatnich latach Pomorska Biblioteka Cyfrowa udostępniła na swoich serwerach całą masę publikacji, po które dotąd trzeba było fatygować się do np. Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk. Dzięki temu przeciętny pasjonat historii naszego miasta może bez wychodzenia z domu sięgnąć po m.in. XIX-wieczne przewodniki po Gdańsku, Danzig und seine Bauten, czy księgi adresowe Gdańska z lat…

A może by tak… plac Güntera Grassa?

Przy okazji 88. urodzin zmarłego w kwietniu Güntera Grassa na słynnej ławeczce Oskara przy placu Wybickiego zasiadła odlana już przed 15 laty rzeźba samego pisarza. Mamy więc komplet: jest fontanna z Tullą Pokriefke, jest Oskar, a teraz także Günter. Proponuję pójść o krok dalej i przy okazji pierwszej rocznicy śmierci pisarza nadać placowi Józefa Wybickiego…

Aleja Grunwaldzka w radzieckiej kronice wojennej z 1945 roku

Portal Trójmiasto zaprezentował wczoraj radziecką kronikę wygrzebaną ze zbiorów Rosyjskiego Państwowego Archiwum Kino-Foto Dokumentów, na której upamiętniono zdobycie Gdańska wiosną 1945 roku przez Armię Czerwoną. Film jest czarno-biały, w połowie pozorowany i nie robi aż takiego wrażenia, jak prezentowany tu kiedyś kolorowy film z 1946-47 roku, jednak i tak jest niesamowity. Otóż widać na nim m.in. luterański…

Pierwszy przejazd PKM-ką, czyli szynobusem z Wrzeszcza do… Brętowa

Oto spełnił się sen bardzo wielu osób. Po odbudowanym nasypie kolejowym i malowniczych wiaduktach, biegnących z Wrzeszcza prawie na Kaszuby, po 70 latach znów pojechały pociągi. Od kilku dni możemy podróżować Pomorską Koleją Metropolitalną. No to się wybrałem. Pamiętając, jak dwa i pół roku temu wraz z Henrykiem Jurszem, znawcą historii pierwszej kolei kokoszkowskiej (1914-1945),…

Plac Anny Walentynowicz, czyli skwerek zamiast kina

W centrum Wrzeszcza wciąż jeszcze są miejsca niezagospodarowane albo zagospodarowane tymczasowo. Od dekad w różnych punktach utrzymuje się prowizorka, która – co tu dużo mówić – przynosi wstyd dzielnicy. Jednym z takich miejsc jest skwerek przy skrzyżowaniu ul. Waryńskiego z al. Grunwaldzką, o którym ostatnio znów robi się głośno. Otóż w sierpniu ma tam stanąć pomnik Anny Walentynowicz,…

Nielegalna żwirownia na zabytkowym terenie KS Gedania

O tym, że źle się dzieje z historycznym stadionem Gedanii pisałem już dwa lata temu. Ale gdy zobaczyłem, co się tam obecnie wyprawia, przetarłem oczy ze zdumienia. W pierwszym momencie pomyślałem, że może jednak coś się tam w końcu buduje, może władze klubu w końcu coś tam cichcem stawiają? Ale skąd! Co prawda są tablice…

Ulica Wajdeloty na pocztówce za 700 zł!

Przed kilkunastoma minutami na niemieckim eBay’u zakończyła się licytacja bardzo rzadkiej i jednocześnie bardzo pięknej pocztówki z 1906 roku, przedstawiającej Marienstrasse, czyli ul. Wajdeloty: Tak ten fragment ulicy wygląda dziś: Widokówka „poszła” za 168 euro!!! Nabywcy gratuluję – i podziwiam jego/jej brawurę… 😉 Przy okazji przypominam inne cudo z tej ulicy: 100 lat temu przy Marienstrasse

Günter Grass był z Wrzeszcza

Dziś rano w Lubece w wieku 87 lat zmarł pisarz Günter Grass. Dla jednych to wiadomość smutna, dla innych – obojętna (a kto to był ten Grass?). Jedni bezkrytycznie uwielbiają jego twórczość, inni – wieszają psy za epizod z Waffen-SS i rzekomo antyizraelski wiersz. Media prześcigają się w cytowaniu Wikipedii i przypominaniu o literackim Noblu…

Koniec Bangladeszu na dawnym pasie startowym?

Przecieram oczy ze zdumienia. Wygląda na to, że po dwudziestu latach bezruchu zagospodarowany zostanie zachodni fragment dawnego pasa startowego dawnego wrzeszczańskiego lotniska (dziś teren dzielnicy Zaspa). Otóż media donoszą, że zaniedbaną 5-hektarową betonową pustynię odkupiła od niemieckiej firmy EMH Verwaltungs polska firma Budimex Nieruchomości. Wartość transakcji: 11 mln euro! Tym, którzy sprawy nie znają, przypomnę:…

Pocztówkowe cymelia na niemieckim eBay’u

Portal aukcyjny eBay chyba nigdy nie przestanie mnie zaskakiwać. Raz na kilka miesięcy pojawiają się na nim pocztówki, od których spadają mi skarpetki. Co prawda nie zawsze czynią to z takim szelestem, jak w przypadku wrzeszczańskiego dworca kolejowego, ale na to, co pojawiło się tam ostatnio, nie mogę narzekać. Otóż za kilka godzin zakończy się aukcja pocztówki przedstawiającej Baumbach…

5 powodów dla których idę na wybory do Rad Dzielnic

W najbliższą niedzielę, 22 marca, odbędą się wybory radnych do 30 dzielnic Gdańska. Jeżeli słyszałeś/słyszałaś o tych wyborach, ale w sumie nie wiesz czy i po co masz wziąć w nich udział, poznaj 5 powodów, dla których ja w niedzielę pofatyguję się do punktu głosowania. 1. Rady Dzielnic udowodniły, że znają potrzeby nas – mieszkańców…

Pamiątka po willi Kronprinza, czyli podwórko z niespodzianką

Jak powszechnie wiadomo, większa część historycznej zabudowy obecnej al. Grunwaldzkiej – przynajmniej na jej wrzeszczańskim odcinku – została zniszczona pod koniec ostatniej wojny. Gdzie jak gdzie, ale akurat przy głównej ulicy niewiele zachowało się oryginalnej architektury. Jeśli jednak zajrzymy głębiej, na podwórka, może spotkać nas miła niespodzianka – co przytrafiło mi się kilka dni temu…

„Jaśkowa Dolina i Góra Jana nieopodal Gdańska”

Właśnie ukazała się rzecz dla miłośników historii Wrzeszcza bezcenna: książeczka Elise Püttner zatytułowana Jaśkowa Dolina i Góra Jana nieopodal Gdańska. Jej tłumaczenia i wydania podjął się duet Aleksander Masłowski i Roman Kowald, który przed pięciu laty wydał tłumaczenia dwóch innych XIX-wiecznych tekstów: Cały Gdańsk za dwadzieścia srebrnych groszy W. F. Zerneckego oraz Dawno temu w Nowym Porcie Maxa…