{"id":5095,"date":"2022-04-01T11:29:53","date_gmt":"2022-04-01T09:29:53","guid":{"rendered":"http:\/\/jarekwasielewski.pl\/zwrzeszcza\/?p=5095"},"modified":"2023-07-29T16:40:57","modified_gmt":"2023-07-29T14:40:57","slug":"cyganskie-tabory-wywolywaly-wielki-poploch-wsrod-miejscowych-gospodyn-wspomnienie-cz-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jarekwasielewski.pl\/zwrzeszcza\/2022\/04\/cyganskie-tabory-wywolywaly-wielki-poploch-wsrod-miejscowych-gospodyn-wspomnienie-cz-5\/","title":{"rendered":"\u201eCyga\u0144skie tabory wywo\u0142ywa\u0142y wielki pop\u0142och w\u015br\u00f3d miejscowych gospody\u0144\u201d"},"content":{"rendered":"

Oto pi\u0105ta cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 pana Andrzeja Kupidury<\/strong>, mieszka\u0144ca Dolnego Wrzeszcza, spisanych za moja zach\u0119t\u0105 i publikowanych za jego zgod\u0105 (bardzo dzi\u0119kuj\u0119!):<\/p>\n

<\/p>\n

Ulica Roosevelta \u2013 czyli dzisiejsza al. gen. J\u00f3zefa Hallera \u2013 na wysoko\u015bci naszego podw\u00f3rka od zachodniej strony by\u0142a zabudowana przedwojennymi, d\u0142ugimi trzypi\u0119trowymi kamienicami z dwuspadowym dachem pokrytym czerwon\u0105 dach\u00f3wk\u0105. Wzd\u0142u\u017c blok\u00f3w bieg\u0142 szeroki chodnik wy\u0142o\u017cony betonowymi p\u0142ytami, takimi kwadratowymi, jakie\u015b 50 x 50 cm, o g\u0142adkiej powierzchni. Za kraw\u0119\u017cnikiem bieg\u0142a jezdnia wybrukowana granitow\u0105 kostk\u0105, obecnie zaasfaltowan\u0105. Jezdnia by\u0142a do\u015b\u0107 w\u0105ska, ale dwukierunkowa. Za jezdni\u0105, a\u017c do dwurz\u0119dowej lipowej alejki, rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 ug\u00f3r szeroko\u015bci ok. 30-40 metr\u00f3w. Mi\u0119dzy lipami by\u0142 szeroki, przyjemnie zacieniony chodnik.<\/em><\/p>\n

Za t\u0105 lipow\u0105 alej\u0105 i niewielk\u0105 skarp\u0105, w kierunku ulicy Ostroroga, na pocz\u0105tku lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych zacz\u0119\u0142a si\u0119 budowa blok\u00f3w mieszkalnych, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o przeznaczonych dla pracownik\u00f3w Stoczni Gda\u0144skiej (wtedy jeszcze bez imienia Lenina). Powstawa\u0142y trzykondygnacyjne bloki z surowej ceg\u0142y, ze sko\u015bnymi dachami i mieszkalnym poddaszem. W cz\u0119\u015bci parterowej znalaz\u0142y si\u0119 sklepy najr\u00f3\u017cniejszych bran\u017c. Plac budowy stoczniowych blok\u00f3w rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 od ul. Mickiewicza przez \u017bywieck\u0105, a\u017c do ul. Ko\u015bciuszki i dalej w d\u00f3\u0142 do Klonowicza, tu\u017c obok wysypiska \u015bmieci, a\u017c do Kochanowskiego, do stacji kolejowej Gda\u0144sk-Kolonia.<\/em><\/p>\n

\"\"

Ulica Manifestu Po\u0142anieckiego na Osiedlu Roosevelta we Wrzeszczu, rok 1958 (foto z Internetu)<\/p><\/div>\n

Utwardzona jezdnia Alei Roosevelta ko\u0144czy\u0142a si\u0119 u zbiegu z ulic\u0105 Ko\u015bciuszki, a dalej a\u017c do morza bieg\u0142a droga nieutwardzona, wysypana jakim\u015b \u017cu\u017clem, kt\u00f3ry powodowa\u0142 tumany czarnego py\u0142u wzbijanego naszymi nogami podczas naszych w\u0119dr\u00f3wek \u201enad morze\u201d. Podobnie by\u0142o i w\u00f3wczas, gdy p\u0119dzono tamt\u0119dy stada kr\u00f3w na pastwiska przy lotnisku. Na tym odcinku trzeba by\u0142o uprawia\u0107 slalom pomi\u0119dzy plackami odchod\u00f3w!<\/em><\/p>\n

Ug\u00f3r pomi\u0119dzy jezdni\u0105, a wcze\u015bniej opisywan\u0105 lipow\u0105 alej\u0105, stanowi\u0142 jakoby \u201eziemi\u0119 niczyj\u0105\u201d, zaro\u015bni\u0119t\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju zielskiem, na kt\u00f3rym gdzieniegdzie wypasa\u0142y si\u0119, krowy, czasami kozy. Na ugorze tym cz\u0119sto rozk\u0142ada\u0142o si\u0119 \u201eweso\u0142e miasteczko\u201d z karuzelami i strzelnicami, wywo\u0142uj\u0105c tym spor\u0105 eufori\u0119 w\u015br\u00f3d dzieci\u0119cej gawiedzi. Karuzele posiada\u0142y nap\u0119d r\u0119czny! G\u0142\u00f3wny, pionowy s\u0142up karuzeli os\u0142oni\u0119ty by\u0142 dekorowan\u0105 \u015bcian\u0105, za kt\u00f3r\u0105 znajdowa\u0142 si\u0119 r\u0119czny kierat. Za czterorundow\u0105 prac\u0119 przy tym kieracie przys\u0142ugiwa\u0142a nam runda na du\u017cej karuzeli \u0142a\u0144cuchowej. Skrz\u0119tnie z tego korzystali\u015bmy! Potrafili\u015bmy przesiedzie\u0107 tam dzie\u0144 ca\u0142y! Po tygodniu, czy dw\u00f3ch, przy wielkim naszym \u017calu, karuzele odje\u017cd\u017ca\u0142y. <\/em><\/p>\n

Przyje\u017cd\u017ca\u0142y za to cyga\u0144skie tabory, rozk\u0142adaj\u0105c si\u0119 na ugorze, ze swoimi oszklonymi, udekorowanymi r\u00f3\u017cnymi malunkami wozami, ogniskiem, muzyk\u0105, \u015bpiewem i ta\u0144cami. Tabory rozk\u0142ada\u0142y si\u0119 najcz\u0119\u015bciej przy wysypisku \u015bmieci lub dalej, za oczyszczalni\u0105 \u015bciek\u00f3w, pod laskiem u zbiegu Roosevelta i Chrobrego, tam gdzie dzisiaj znajduje si\u0119 rondo przy nowopowsta\u0142ej alei Marsza\u0142ka P\u0142a\u017cy\u0144skiego, ju\u017c prawie w Brze\u017anie. Byli\u015bmy tam do\u015b\u0107 cz\u0119stymi go\u015b\u0107mi. Cyga\u0144skie tabory wywo\u0142ywa\u0142y wielki pop\u0142och w\u015br\u00f3d miejscowych gospody\u0144, kt\u00f3re na g\u0142ucho zamyka\u0142y wszystkie kurniki, bo trzeba wiedzie\u0107, \u017ce prawie na ka\u017cdej posesji hodowano wtedy kury, kaczki czy nawet g\u0119si. Wi\u0119kszego pogromu w\u015br\u00f3d tego ptactwa, jaki potrafi\u0142y Cyganki, nie zrobi\u0142by nawet tabun lis\u00f3w! Kura czy kaczka w mgnieniu oka, z ukr\u0119con\u0105 g\u0142ow\u0105, gin\u0119\u0142a w fa\u0142dach przepastnych, kolorowych sp\u00f3dnic.<\/em><\/p>\n

Ale jak to \u017cyciu bywa, nic nie trwa wiecznie! W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wielka budowa drugiej jezdni, ulica do tamtego czasu przyj\u0119\u0142a imi\u0119 Karola Marksa. Wykonano g\u0142\u0119bokie wykopy pod kolektor deszczowej kanalizacji, a p\u00f3\u017aniej po\u0142o\u017cono tory tramwajowe od ulicy Mickiewicza a\u017c do p\u0119tli tramwajowej przy fi\u0144skich domkach. Karuzele przenios\u0142y si\u0119 na placyk przy placu ks. Komorowskiego, a Rom\u00f3w \u2013 nie bez pewnych opor\u00f3w z ich strony \u2013 przymusowo osiedlono na terenie barakowego osiedla Narwik. Teren budowy, g\u0142\u0119bokie wykopy, wagoniki robocze, takie jak w kopalniach na w\u0105skich szynach, sta\u0142 si\u0119 placem naszych ca\u0142odziennych zabaw. W tych wykopach, zdarza\u0142o si\u0119, znajdowali\u015bmy nawet spore kawa\u0142ki bursztynu!<\/em><\/p>\n

Ulica Karola Marksa, gdy ju\u017c zasiedlono stoczniowe bloki, zbudowano drug\u0105 jezdni\u0119 i ruszy\u0142 t\u0119dy tramwaj, straci\u0142a sw\u00f3j dotychczasowy charakter, nabieraj\u0105c takiego ju\u017c miejskiego poloru. To ju\u017c nie by\u0142o to samo! Tajemnice przesta\u0142y by\u0107 tajemnicami\u2026 A my? My z m\u0142okos\u00f3w zmieniali\u015bmy si\u0119 w kawaler\u00f3w, dziewczyny w panny, horyzonty zaczyna\u0142y si\u0119 rozszerza\u0107. Ko\u0144czy\u0142a si\u0119 szko\u0142a podstawowa, rozpierzchli\u015bmy si\u0119 po r\u00f3\u017cnych liceach i technikach, rozlu\u017aniaj\u0105c nasze dotychczasowe wi\u0119zi.<\/em><\/p>\n

Sz\u00f3sta cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 pana Andrzeja ju\u017c niebawem.<\/p>\n

A tu cztery poprzednie cz\u0119\u015bci:<\/p>\n