{"id":5075,"date":"2022-03-18T10:30:00","date_gmt":"2022-03-18T09:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/jarekwasielewski.pl\/zwrzeszcza\/?p=5075"},"modified":"2023-07-29T16:42:06","modified_gmt":"2023-07-29T14:42:06","slug":"na-korytarzach-i-na-boisku-spotykalismy-siodmoklasistow-z-wasami-czasem-z-broda-wspomnienie-cz-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jarekwasielewski.pl\/zwrzeszcza\/2022\/03\/na-korytarzach-i-na-boisku-spotykalismy-siodmoklasistow-z-wasami-czasem-z-broda-wspomnienie-cz-3\/","title":{"rendered":"\u201eNa korytarzach i na boisku spotykali\u015bmy si\u00f3dmoklasist\u00f3w z w\u0105sami, czasem z brod\u0105\u201d"},"content":{"rendered":"

Oto trzecia cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 pana Andrzeja Kupidury<\/strong>, mieszka\u0144ca Dolnego Wrzeszcza, spisanych za moja zach\u0119t\u0105 i publikowanych za jego zgod\u0105 (bardzo dzi\u0119kuj\u0119!):<\/p>\n

<\/p>\n

Szczeni\u0119ce lata min\u0119\u0142y i przysz\u0142a szko\u0142a. Poszed\u0142em do niej w 1951 roku. Pami\u0119tam jak nas witano. Na dziedzi\u0144cu wystawiono stoliki, na stolikach tekturowe talerzyki z cukierkami i herbatnikami, a pomi\u0119dzy dorodnymi kasztanowcami transparent z napisem \u201eMam tyle lat, co Polska Ludowa\u201d! Przeczyta\u0142em, bo ju\u017c wcze\u015bniej nauczy\u0142em si\u0119 czyta\u0107, co by\u0142o zas\u0142ug\u0105 starszej siostry i naszych zabaw w szko\u0142\u0119. Moja szko\u0142a to by\u0142a SP nr 18 przy ul. Konrada Leczkowa, pot\u0119\u017cny gmach z czerwonej ceg\u0142y z wej\u015bciem od ulicy Karola Marksa (dzi\u015b al. gen. J\u00f3zefa Hallera). W budynku mia\u0142y swoj\u0105 siedzib\u0119 dwie szko\u0142y: nasza \u201eosiemnastka\u201d i SP 28, kt\u00f3re by\u0142y od siebie oddzielone wsp\u00f3ln\u0105 sal\u0105 gimnastyczn\u0105, nad kt\u00f3r\u0105 znajdowa\u0142a aula, tak\u017ce wsp\u00f3lna. Pami\u0119tam atmosfer\u0119 rywalizacji pomi\u0119dzy szko\u0142ami. \u201eOsiemnastka kradnie ciastka\u201d s\u0142yszeli\u015bmy regularnie, na co odwzajemniali\u015bmy si\u0119 rymowank\u0105 \u201edwudziesta \u00f3sma \u2013 \u015bwinia t\u0142usta\u201d. <\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>

Budynek przedwojennej Neuschottlandschule<\/em>, w kt\u00f3rej po wojnie dzia\u0142a\u0142y m.in. SP 18 oraz SP 28<\/p><\/div>\n

W szkole do\u015b\u0107 ostro brano si\u0119 za nasze wychowanie \u2013 wychowanie pe\u0142ne indoktrynacji. Na apelach przed pierwsz\u0105 lekcj\u0105 w codziennie ustawianych w dwuszeregu klasach, \u015bpiewali\u015bmy \u201eHymn M\u0142odzie\u017cy \u015awiata\u201d, taki co to w refrenie zawiera\u0142 \u201epie\u015bni zew, pie\u015bni zew\u201d. Po odczytaniu wiadomo\u015bci dnia, uczni\u00f3w wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 pilno\u015bci\u0105 i w\u0142a\u015bciw\u0105, socjalistyczn\u0105 postaw\u0105 nagradzano uroczystym za\u0142o\u017ceniem czerwonej, pionierskiej chusty, kt\u00f3r\u0105 mogli obnosi\u0107 z dum\u0105 po ca\u0142ej szkole, tak wi\u0119c paraduj\u0105cych w tych chustach lizus\u00f3w \u0142atwo by\u0142o identyfikowa\u0107\u2026 i omija\u0107! <\/em><\/p>\n

Na jednym z takich apeli, w 1953 roku, zaraz po \u015bmierci Stalina, wraz kumplami w refrenie \u201eHymnu M\u0142odzie\u017cy \u015awiata\u201d, gdzie w refrenie zamiast \u201epie\u015bni zew\u201d zacz\u0119li\u015bmy \u015bpiewa\u0107 \u201eStalin zdech\u0142\u201d, jeden z owych \u201epionier\u00f3w\u201d doni\u00f3s\u0142 gdzie trzeba. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 wezwaniem Rodzic\u00f3w do szko\u0142y, ale potem chodzili\u015bmy w glorii \u201ekombatant\u00f3w\u201d! <\/em><\/p>\n

Tak po prawdzie, by\u0142a to do\u015b\u0107 dziwna szko\u0142a. Bardzo dziwili\u015bmy si\u0119, gdy na korytarzach i na boisku spotykali\u015bmy si\u00f3dmoklasist\u00f3w z w\u0105sami, czasem z brod\u0105, gdy\u017c by\u0142y to roczniki, kt\u00f3rym wojna przerwa\u0142a edukacj\u0119 i teraz, po przej\u015bciach wojennych, cz\u0119sto okrutnych, dwudziestolatkowie uzupe\u0142niali swoje podstawowe wykszta\u0142cenie. Kr\u0105\u017cy\u0142a fama, \u017ce jednemu z nich wybuch\u0142 granat przyniesiony do szko\u0142y, rani\u0105c \u2013 czy nawet zabijaj\u0105c \u2013 troje uczni\u00f3w, ale tego nie jestem pewien w 100%, gdy\u017c nas, \u201emaluch\u00f3w\u201d, trzymano w pewnym dystansie od tej doros\u0142ej grupy. O tym incydencie jedynie szeptano.<\/em><\/p>\n

W szkole funkcjonowa\u0142a organizacja Towarzystwa Przyja\u017ani Polsko-Radzieckiej, takie \u201eczerwone harcerstwo\u201d, do kt\u00f3rego przynale\u017cno\u015b\u0107 rozpoznawa\u0142o si\u0119 po znaczku \u201ew klapie\u201d. By\u0142a to bia\u0142o-czerwona flaga polski, nad ni\u0105 czerwona flaga radziecka, obie okolone wie\u0144cem z wawrzynu. Opiekunem tego \u201eczerwonego harcerstwa\u201d by\u0142 nauczyciel biologii, pan Liszka, kt\u00f3ry zabiega\u0142 o jak najliczniejsze uczestnictwo w tej organizacji. Gdy opowiedzia\u0142em o tym w domu, dosta\u0142em kategoryczny zakaz przyst\u0119powania do tej ferajny! <\/em><\/p>\n

Pami\u0119tam, jak w szkole rozdawano darmowe bilety, takie z symbolem TPD na tle dzieci\u0119cej twarzy. Uprawnia\u0142y one do wej\u015bcia na sal\u0119 M\u0142odzie\u017cowego Domu Kultury (MDK), gdzie wy\u015bwietlano filmy oraz odbywa\u0142y si\u0119 zaj\u0119cia plastyczne. MDK mia\u0142 swoj\u0105 siedzib\u0119 na g\u00f3rze ul. Wajdeloty, na Ku\u017aniczkach. P\u00f3\u017aniej mie\u015bci\u0142o si\u0119 tam Studio Rapsodyczne, a obecnie, w miejscu tego budynku stoi supermarket. Dziwnym trafem, zaj\u0119cia w owym MDK odbywa\u0142y si\u0119 zawsze w niedziele w godzinach mszy dla m\u0142odzie\u017cy szkolnej w ko\u015bciele \u015bw. Andrzeja Boboli przy ul. Mickiewicza. Jak by nie patrze\u0107, mieli\u015bmy alternatyw\u0119!<\/em><\/p>\n

W czerwcu 1956 roku w Polsce zacz\u0119\u0142o si\u0119 zmienia\u0107. Gdy w lipcu jecha\u0142em z bratem Jarkiem na wakacyjne kolonie do Mys\u0142akowic ko\u0142o Jeleniej G\u00f3ry poci\u0105giem przez Pozna\u0144, przed wjazdem na dworzec w Poznaniu opiekunowie pozas\u0142aniali okna we wszystkich przedzia\u0142ach, zakazuj\u0105c ich ods\u0142aniania. Je\u015bli zakaza\u0107 dwunastolatkowi ogl\u0105dania czego\u015b, to mo\u017cna mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce b\u0119dzie si\u0119 stara\u0142 to obejrze\u0107! Odchyli\u0142em lekko zas\u0142on\u0119 i zobaczy\u0142em stoj\u0105cy na bocznicy kolejowej rz\u0105d spalonych wagon\u00f3w. Poci\u0105g ruszy\u0142 w dalsz\u0105 drog\u0119, ja za\u015b opowiedziawszy po powrocie do domu Rodzicom o tym, co widzia\u0142em, dowiedzia\u0142em si\u0119 prawdy o Pozna\u0144skim Czerwcu.<\/em><\/p>\n

W 1957 roku zacz\u0119\u0142o si\u0119 odradza\u0107 prawdziwe harcerstwo. Ju\u017c nie by\u0142o problemu z wst\u0105pieniem w jego szeregi, akceptacja Rodziny by\u0142a zupe\u0142na! <\/em><\/p>\n

***<\/em><\/p>\n

W ciekawych okoliczno\u015bciach dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce podczas II wojny \u015bwiatowej m\u00f3j Ojciec dzia\u0142a\u0142 w AK, w Szarych Szeregach. Pewnego dnia, a by\u0142o to w 1948 roku, gdy bawili\u015bmy si\u0119 z bratem w ogrodzie, ogrodzenie staranowa\u0142y dwa wojskowe \u201e\u0142aziki\u201d pe\u0142ne mundurowych z \u201epepeszami\u201d. Aresztowali naszego Ojca! Wr\u00f3ci\u0142 do domu dopiero w 1954, po amnestii og\u0142oszonej po \u015bmierci Bieruta i Stalina. Po 1956 roku, czyli po tzw. odwil\u017cy, Ojciec otrzyma\u0142 list, w kt\u00f3rym by\u0142a informacja o rehabilitacji. Powiedzia\u0142, jak pami\u0119tam, \u201ed\u0142ugo na to czeka\u0142em\u201d. Ale niech\u0119tnie wraca\u0142 do wspomnie\u0144 i wi\u0119cej nie by\u0142o \u017cadnych rozm\u00f3w na ten temat. Za to dziura w p\u0142ocie, za\u0142atana na szybko jakim\u015b drutem, straszy\u0142a przez lata! To by\u0142 m\u00f3j pierwszy kontakt z \u201eubowcami\u201d. <\/em><\/p>\n

Pami\u0119tam te\u017c incydent, pewnie by\u0142 to rok 1949, a mo\u017ce 1950, gdy przed klatk\u0105 na rogu ulic Ko\u015bciuszki i Jagienki, tam, gdzie mieszka\u0142y siostry Alina i Lidzia G., zebra\u0142 si\u0119 spory t\u0142um gapi\u00f3w obserwuj\u0105cych akcj\u0119 Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa wy\u0142apuj\u0105cego ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u201eakowc\u00f3w\u201d. Wyprowadzali m\u0119\u017cczyzn\u0119 skutego kajdankami, kt\u00f3ry podnosz\u0105c w g\u00f3r\u0119 r\u0119ce, krzykiem obwieszcza\u0142 o tym, \u017ce tak oto Polska Ludowa odwdzi\u0119cza mu si\u0119 za lata walki z hitlerowcami!<\/em><\/p>\n

A propos perypetii Ojca w AK: temat wr\u00f3ci\u0142 po latach, gdy by\u0142em ju\u017c doros\u0142ym m\u0119\u017cczyzn\u0105 i pozna\u0142em moj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017bon\u0119, Ann\u0119. Po tym, jak przyj\u0119\u0142a moje o\u015bwiadczyny, przedstawi\u0142em J\u0105 swoim Rodzicom, a p\u00f3\u017aniej zaaran\u017cowali\u015bmy wsp\u00f3lny obiad z Rodzicami Ani. Przy spotkaniu nasi Ojcowie stan\u0119li jak wryci, rozpoznaj\u0105c w sobie dawnych towarzyszy broni. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nale\u017celi do tego samego oddzia\u0142u Szarych Szereg\u00f3w!<\/em><\/p>\n

Ale to nie koniec!<\/em><\/p>\n

Moja Mama opowiada\u0142a mi, \u017ce w 1943 roku, gdy by\u0142a ze mn\u0105 w ci\u0105\u017cy, radomskie Gestapo, pr\u00f3buj\u0105c schwyta\u0107 mego Ojca, o kt\u00f3rym wiadomo by\u0142o, \u017ce \u201eukrywa si\u0119 w lesie\u201d, postanowi\u0142o aresztowa\u0107 moj\u0105 Mam\u0119 \u201ena przyn\u0119t\u0119\u201d. Kto\u015b z personelu sprz\u0105taj\u0105cego, Polak znaj\u0105cy moich Dziadk\u00f3w, przekaza\u0142 t\u0119 wiadomo\u015b\u0107, wici posz\u0142y do lasu. Ojciec zjawi\u0142 si\u0119 noc\u0105 w towarzystwie ludzi z oddzia\u0142u, zabra\u0142 Mam\u0119 do lasu, a ja urodzi\u0142em si\u0119 w maju 1944 roku w jakiej\u015b le\u015bnicz\u00f3wce pomi\u0119dzy I\u0142\u017c\u0105 a Starachowicami. Tak wi\u0119c by\u0142o ca\u0142kowicie prawdopodobnym, \u017ce m\u00f3j Te\u015b\u0107 zna\u0142 mnie, swego p\u00f3\u017aniejszego zi\u0119cia, od samego urodzenia, a ja dzisiaj mog\u0119 uchodzi\u0107, nie tyle za \u201e kombatanta\u201d co za \u201esyna pu\u0142ku\u201d!<\/em><\/p>\n

\"\"

Rodzina Kupidur\u00f3w, rok 1956<\/p><\/div>\n

Czwarta cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 pana Andrzeja ju\u017c niebawem.<\/p>\n

A tu dwie poprzednie cz\u0119\u015bci:<\/p>\n