Kolonia Zieleniec<\/a> \u2013 by\u0142o to kilkadziesi\u0105t dzia\u0142ek z domkami. By\u0142y w\u015br\u00f3d nich zupe\u0142nie niez\u0142e, ale i zgo\u0142a dziadowskie, jak chocia\u017cby nasza chatka, bez wody bie\u017c\u0105cej i kanalizacji. Wszystko to sta\u0142o w bagnistym do\u0142ku przeci\u0119tym kilkoma rowami \u2013 po du\u017cym deszczu zwykle woda wyst\u0119powa\u0142a z brzeg\u00f3w, tak, jak dzieje si\u0119 to dzi\u015b na dzia\u0142kach Kolonii Urody. Czasem na te nasze uliczki kto\u015b wysypywa\u0142 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 \u017cu\u017clu z kot\u0142owni i jako\u015b to poprawia\u0142o ich stan. Przy uliczkach sta\u0142y tu i tam r\u0119czne pompy. Czasem kto\u015b wypr\u00f3\u017cnia\u0142 szambo, do do\u0142u wykopanego w ogr\u00f3dku. Wiadrem. Dawa\u0142o si\u0119 to odczu\u0107. Po jakim\u015b czasie poci\u0105gni\u0119to nam w ziemi rury z wod\u0105. Kran by\u0142 na podw\u00f3rku, potem Tata dobudowa\u0142 do naszego sza\u0142asu \u201e\u0142azienk\u0119\u201d, z zimn\u0105 wod\u0105 i odp\u0142ywem \u2013 oczywi\u015bcie do rowu. Przy domkach by\u0142y ogr\u00f3dki: troch\u0119 krzak\u00f3w i drzew owocowych, jakie\u015b grz\u0105dki. Wszyscy te\u017c hodowali jak\u0105\u015b zwierzyn\u0119. U nas by\u0142y kozy (pierwsz\u0105 wie\u017ali\u015bmy spod Ciechanowa), potem \u015bwinie. Poza tym by\u0142y kury, oczywi\u015bcie pies \u2013 jasne, \u017ce w budzie \u2013 a tak\u017ce kot, go\u0142\u0119bie. Ale ju\u017c po s\u0105siedzku by\u0142o tego wi\u0119cej: przede wszystkim krowy, ale r\u00f3wnie\u017c konie.<\/em><\/p>\n Mieszka\u0144cy Kolonii, to by\u0142a typowa gda\u0144ska, raczej uboga zbieranina. Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0142a tam ju\u017c przed wojn\u0105. Byli to katolicy, poprawnie m\u00f3wi\u0105cy po polsku, ale z charakterystycznym akcentem. Czasem okre\u015blali si\u0119 jako \u201etutejsi\u201d. Przy imprezach rodzinnych cz\u0119sto \u015bpiewali po niemiecku. Wielu z nich mia\u0142o wozy konne i trudni\u0142o si\u0119 transportem. Po jakim\u015b czasie przestawiali si\u0119 na ci\u0119\u017car\u00f3wki \u2013 i to by\u0142y pierwsze w tej okolicy firmy transportowe. W szkole te\u017c mia\u0142em koleg\u00f3w z tego \u015brodowiska, miewali na imi\u0119 np. Hannelora albo Zygfryd.<\/em><\/p>\n Inn\u0105 grup\u0105 byli Wilniacy, bardzo \u0142atwo rozpoznawalni, r\u00f3wnie\u017c po wymowie. M\u00f3j najbli\u017cszy kolega Olek i jego starszy brat przyjechali z rodzicami stamt\u0105d. Trzeci z rodze\u0144stwa urodzi\u0142 si\u0119 ju\u017c w Gda\u0144sku. Jego matka czasem mawia\u0142a do niego: \u201eZymuk, ty Kaszuba nieszcz\u0119sna\u201d. By\u0142o tych Wilniak\u00f3w sporo, chyba nawet skoligaconych, a na pewno dobrze zintegrowanych.<\/em><\/p>\n Inne grupy raczej nie by\u0142y zintegrowane. Pami\u0119tam jak kole\u017canki starszej siostry wyzywa\u0142y inne dziewczyny, \u017ce one to m\u00f3wi\u0105:<\/em>ino, pyrki, cimno i<\/em> sweter. Zreszt\u0105 Wilniak\u00f3w te\u017c przedrze\u017ania\u0142y.<\/em><\/p>\n Sama aleja Roosevelta<\/a>, mimo szumnej nazwy, na wysoko\u015bci Kolonii zamienia\u0142a si\u0119 w zwyk\u0142\u0105 poln\u0105 drog\u0119. My nazywali\u015bmy j\u0105 po prostu \u201edrog\u0105 do morza\u201d, bo dra\u0142owali\u015bmy ni\u0105 na pla\u017c\u0119. Latem codziennie p\u0119dzono ni\u0105 du\u017ce stado kr\u00f3w na pastwiska pod Brze\u017anem (potem przekszta\u0142cone w ogr\u00f3dki dzia\u0142kowe). Aprowizacji tej zwierzyny s\u0142u\u017cy\u0142 tak\u017ce rynek przy ulicy Wyspia\u0144skiego<\/a>, gdzie dwa razy na tydzie\u0144 zwo\u017cono pe\u0142no i s\u0142omy, i siana, i oczywi\u015bcie wszelkiego ziarna. Opr\u00f3cz tego za pasz\u0119 s\u0142u\u017cy\u0142y \u201ewyt\u0142oki\u201d z browaru<\/a>, czyli pozosta\u0142o\u015bci po produkcji piwa. Czasem pomaga\u0142em Olkowi w ich transporcie (bo to by\u0142a fucha dla ch\u0142opak\u00f3w). S\u0105siedzi mieli spory, ci\u0119\u017cki, dwuko\u0142owy w\u00f3zek ze szczeln\u0105 skrzyni\u0105, i w nim pchali\u015bmy pewnie z par\u0119set kilo p\u00f3\u0142p\u0142ynnej masy ulic\u0105 Ko\u015bciuszki, ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie w d\u00f3\u0142. Za to z\u0142om, kt\u00f3ry zbierali\u015bmy w ramach nauki szkolnej, trzeba by\u0142o pcha\u0107 t\u0105 ulic\u0105 pod g\u00f3r\u0119 \u2013 na sk\u0142adnic\u0119 przy wiadukcie. (W\u00f3zki transportowe mieli prawie wszyscy, my te\u017c. Nasz, czteroko\u0142owy, by\u0142 ma\u0142o u\u017cywany, mimo to utrzymywano go na chodzie do\u015b\u0107 d\u0142ugo; Mama mawia\u0142a: \u201e<\/em>mo\u017ce b\u0119dzie trzeba ucieka\u0107, to si\u0119 przyda\u201d). Opr\u00f3cz kr\u00f3w alej\u0105 Roosevelta w\u0119drowa\u0142y czasem olbrzymie stada g\u0119si, gnane gdzie\u015b chyba od kolei do \u201etuczarni\u201d mieszcz\u0105cej si\u0119 kawa\u0142ek za \u201eFi\u0144skimi Domkami\u201d<\/a>. By\u0142a tam chyba i ubojnia, bo g\u0105sek w\u0119druj\u0105cych z powrotem sobie nie przypominam. Oczywi\u015bcie alej\u0105 w\u0119drowali tak\u017ce \u017co\u0142nierze w szyku zwartym i ze \u015bpiewem. Wojska by\u0142o wtedy pe\u0142no w mie\u015bcie, najbli\u017cej przy ulicy Ko\u015bciuszki (mi\u0119dzy ulicami Chrobrego i Niedzia\u0142kowskiego, potem Dzier\u017cy\u0144skiego \u2013 dzi\u015b Legion\u00f3w), ale tak\u017ce i na lotnisku. Wojsko \u0107wiczy\u0142o po polach i krzakach od alei Roosevelta a\u017c po Jelitkowo, kopi\u0105c przy tym mn\u00f3stwo do\u0142k\u00f3w.<\/em><\/p>\n Przez kilka sezon\u00f3w latem alej\u0105 Roosevelta przyje\u017cd\u017cali te\u017c Cyganie, kt\u00f3rzy rozstawiali si\u0119 ze swoimi wozami po prawej stronie drogi, ko\u0142o lasku przed Brze\u017anem. Rozk\u0142adali te swoje p\u0142achty, po\u015bciel i reszt\u0119 skromnego dobytku, i urz\u0119dowali tak kilka tygodni.<\/em><\/p>\n Na pocz\u0105tku lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych zapowiedziano zburzenie Kolonii Zieleniec, i zacz\u0119to stopniowo od brzeg\u00f3w j\u0105 kasowa\u0107. Najpierw od zachodu, od strony alei Roosevelta. Jej pojedyncza jezdnia bieg\u0142a jedynie przy przedwojennych blokach, od naszej strony by\u0142a tylko pusta przestrze\u0144, na kt\u00f3rej czasem latem rozstawiano \u201eweso\u0142e miasteczko\u201d. Dla potrzeb budowy rozwalano tylko skrajne domki Kolonii, reszta, stoj\u0105ca na miejscu obecnych gara\u017cy, pozosta\u0142a. W nast\u0119pnej kolejno\u015bci ruszono zabudow\u0119 z przeciwnej strony, od wschodu, powsta\u0142y wtedy ulice Rac\u0142awicka i Manifestu Po\u0142anieckiego; \u201ezabudowa\u201d w \u015brodku Kolonii wiele na tym nie ucierpia\u0142a. Kiedy wkr\u00f3tce g\u0142\u00f3wn\u0105 jej uliczk\u0119 przemianowano na Jana Ostroroga, mieszka\u0144cy d\u0142ugo nie przyjmowali tego do wiadomo\u015bci, podejrzewaj\u0105c w swojej prostocie, \u017ce to by\u0142 jaki\u015b komunista. Potem, tj. oko\u0142o 1958 roku ogryziono p\u00f3\u0142nocny kawa\u0142ek Kolonii, zamykaj\u0105c j\u0105 z trzeciej strony budynkiem szko\u0142y przy ulicy Ko\u015bciuszki (wtedy te\u017c chyba przed\u0142u\u017cono w stron\u0119 tor\u00f3w kolejowych j\u0105 sam\u0105). Reszta Kolonii czeka\u0142a na swoj\u0105 kolej. Rodzice cz\u0119sto zastanawiali si\u0119, gdzie te\u017c nas wysiedl\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w okrojonej Kolonii poma\u0142u si\u0119 ewakuowa\u0142a, a my ich siedziby z przyjemno\u015bci\u0105 demolowali\u015bmy. Znik\u0142a w ten spos\u00f3b jedna strona \u201eg\u0142\u00f3wnej\u201d uliczki, wtedy te\u017c chyba j\u0105 podwy\u017cszono i wybrukowano materia\u0142em z porozbijanych nagrobk\u00f3w. Reszt\u0119 ozdobiono latarniami na drewnianych s\u0142upach.<\/em><\/p>\n Ostateczne wysiedlenie z Kolonii nast\u0105pi\u0142o w 1973 roku. Do\u0142ek po osiedlu zasypano zwiezionym gruzem i postawiono trzy wie\u017cowce. Potem na terenie ogrodnictwa po drugiej stronie ulicy \u017bywieckiej (bli\u017cej tzw. Ma\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a) te\u017c powsta\u0142y wie\u017cowce. Po samym ogrodnictwie osta\u0142 si\u0119 ma\u0142y \u2013 wed\u0142ug dzisiejszych standard\u00f3w, bo wtedy by\u0142 du\u017cy i wr\u0119cz reprezentacyjny \u2013 domek, chyba dawna siedziba ogrodnika. Rodzic\u00f3w i wi\u0119kszo\u015b\u0107 s\u0105siad\u00f3w przeniesiono do bloku z p\u0142yty przy ulicy Ko\u015bciuszki 118<\/a>. Teraz ja tu mieszkam, dok\u0142adnie w miejscu, w kt\u00f3rym jako dziecko pas\u0142em nasze kozy.<\/em><\/p>\n Adam Wo\u017aniak, Gda\u0144sk, 16 lutego 2012<\/strong><\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/jotwu.webd.pro\/moja\/images\/publikacje\/j_wasielewski_zapomniane_osiedle_roosevelta.jpg\")
<\/a>