Na marginesie „KS Gedanii” Janusza Trupindy uwag kilka

Zaryzykuję i powtórzę stwierdzenie, które w ostatnich dniach słyszałem wielokrotnie: oto najbardziej oczekiwana „gdańska” książka mijającego roku. Do „masowego czytelnika” (czy istnieje jeszcze coś takiego?) nareszcie trafia monografia poświęcona słynnemu przedwojennemu gdańskiemu klubowi – KS Gedanii. Wysiłek podjął dr Janusz Trupinda, na co dzień mediewista i pracownik Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, a od kilku lat…

O dawnych majątkach Brunshof i Hermannshof w ’30 dniach’

Do kiosków trafił właśnie nowy numer czasopisma 30 dni, a w nim mój artykuł Brunshof i Hermannshof – zapomniane majątki Wrzeszcza (strony 36-43). Tekst ten jest znacznie poszerzoną i ulepszoną wersją artykułu, który opublikowałem na tym blogu w czerwcu zeszłego roku. Na zachętę pokazuję okładkę i pierwsze dwie strony z artykułem, po resztę zapraszam do kiosku 🙂

Chodziłem do Dwójki, czyli krótki wpis wspomnieniowy

Jak zapewne wielu z Was wie, ukończyłem „słynną” Dwójkę, czyli II LO we Wrzeszczu. Niedawno moja szkoła obchodziła 70. urodziny, czemu towarzyszyły obchody, na których mnie nie było oraz publikacja, w której jestem (wraz z Janem Danilukiem napisaliśmy tekst o historii budynku szkoły). Niedawno odebrałem swój egzemplarz tej publikacji i zagłębiłem się w lekturę. Sporo…

„Tramwajem przez Gdańsk” Sebastiana Zomkowskiego – wrażenia po lekturze

Gdańsk ma szczęście do historyków-pasjonatów, ludzi, którzy zajmują się badaniem i popularyzacją przeszłości naszego miasta nie z racji obranego zawodu, ale raczej obok tej działalności, a czasem wręcz niezależnie od niej. Jedną z takich osób jest Sebastian Zomkowski, zawodowo związany z Zakładem Komunikacji Miejskiej w Gdańsku, a „prywatnie” autor wydanego właśnie albumu Tramwajem przez Gdańsk. Sebastian Zomkowski…

Niezwykłe zdjęcie Wrzeszcza na przełomie epok

W ostatnich latach Pomorska Biblioteka Cyfrowa udostępniła na swoich serwerach całą masę publikacji, po które dotąd trzeba było fatygować się do np. Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk. Dzięki temu przeciętny pasjonat historii naszego miasta może bez wychodzenia z domu sięgnąć po m.in. XIX-wieczne przewodniki po Gdańsku, Danzig und seine Bauten, czy księgi adresowe Gdańska z lat…

A może by tak… plac Güntera Grassa?

Przy okazji 88. urodzin zmarłego w kwietniu Güntera Grassa na słynnej ławeczce Oskara przy placu Wybickiego zasiadła odlana już przed 15 laty rzeźba samego pisarza. Mamy więc komplet: jest fontanna z Tullą Pokriefke, jest Oskar, a teraz także Günter. Proponuję pójść o krok dalej i przy okazji pierwszej rocznicy śmierci pisarza nadać placowi Józefa Wybickiego…

Aleja Grunwaldzka w radzieckiej kronice wojennej z 1945 roku

Portal Trójmiasto zaprezentował wczoraj radziecką kronikę wygrzebaną ze zbiorów Rosyjskiego Państwowego Archiwum Kino-Foto Dokumentów, na której upamiętniono zdobycie Gdańska wiosną 1945 roku przez Armię Czerwoną. Film jest czarno-biały, w połowie pozorowany i nie robi aż takiego wrażenia, jak prezentowany tu kiedyś kolorowy film z 1946-47 roku, jednak i tak jest niesamowity. Otóż widać na nim m.in. luterański…

Pierwszy przejazd PKM-ką, czyli szynobusem z Wrzeszcza do… Brętowa

Oto spełnił się sen bardzo wielu osób. Po odbudowanym nasypie kolejowym i malowniczych wiaduktach, biegnących z Wrzeszcza prawie na Kaszuby, po 70 latach znów pojechały pociągi. Od kilku dni możemy podróżować Pomorską Koleją Metropolitalną. No to się wybrałem. Pamiętając, jak dwa i pół roku temu wraz z Henrykiem Jurszem, znawcą historii pierwszej kolei kokoszkowskiej (1914-1945),…

Plac Anny Walentynowicz, czyli skwerek zamiast kina

W centrum Wrzeszcza wciąż jeszcze są miejsca niezagospodarowane albo zagospodarowane tymczasowo. Od dekad w różnych punktach utrzymuje się prowizorka, która – co tu dużo mówić – przynosi wstyd dzielnicy. Jednym z takich miejsc jest skwerek przy skrzyżowaniu ul. Waryńskiego z al. Grunwaldzką, o którym ostatnio znów robi się głośno. Otóż w sierpniu ma tam stanąć pomnik Anny Walentynowicz,…

Nielegalna żwirownia na zabytkowym terenie KS Gedania

O tym, że źle się dzieje z historycznym stadionem Gedanii pisałem już dwa lata temu. Ale gdy zobaczyłem, co się tam obecnie wyprawia, przetarłem oczy ze zdumienia. W pierwszym momencie pomyślałem, że może jednak coś się tam w końcu buduje, może władze klubu w końcu coś tam cichcem stawiają? Ale skąd! Co prawda są tablice…

Ulica Wajdeloty na pocztówce za 700 zł!

Przed kilkunastoma minutami na niemieckim eBay’u zakończyła się licytacja bardzo rzadkiej i jednocześnie bardzo pięknej pocztówki z 1906 roku, przedstawiającej Marienstrasse, czyli ul. Wajdeloty: Tak ten fragment ulicy wygląda dziś: Widokówka „poszła” za 168 euro!!! Nabywcy gratuluję – i podziwiam jego/jej brawurę… 😉 Przy okazji przypominam inne cudo z tej ulicy: 100 lat temu przy Marienstrasse

Günter Grass był z Wrzeszcza

Dziś rano w Lubece w wieku 87 lat zmarł pisarz Günter Grass. Dla jednych to wiadomość smutna, dla innych – obojętna (a kto to był ten Grass?). Jedni bezkrytycznie uwielbiają jego twórczość, inni – wieszają psy za epizod z Waffen-SS i rzekomo antyizraelski wiersz. Media prześcigają się w cytowaniu Wikipedii i przypominaniu o literackim Noblu…

Koniec Bangladeszu na dawnym pasie startowym?

Przecieram oczy ze zdumienia. Wygląda na to, że po dwudziestu latach bezruchu zagospodarowany zostanie zachodni fragment dawnego pasa startowego dawnego wrzeszczańskiego lotniska (dziś teren dzielnicy Zaspa). Otóż media donoszą, że zaniedbaną 5-hektarową betonową pustynię odkupiła od niemieckiej firmy EMH Verwaltungs polska firma Budimex Nieruchomości. Wartość transakcji: 11 mln euro! Tym, którzy sprawy nie znają, przypomnę:…

Pocztówkowe cymelia na niemieckim eBay’u

Portal aukcyjny eBay chyba nigdy nie przestanie mnie zaskakiwać. Raz na kilka miesięcy pojawiają się na nim pocztówki, od których spadają mi skarpetki. Co prawda nie zawsze czynią to z takim szelestem, jak w przypadku wrzeszczańskiego dworca kolejowego, ale na to, co pojawiło się tam ostatnio, nie mogę narzekać. Otóż za kilka godzin zakończy się aukcja pocztówki przedstawiającej Baumbach…

5 powodów dla których idę na wybory do Rad Dzielnic

W najbliższą niedzielę, 22 marca, odbędą się wybory radnych do 30 dzielnic Gdańska. Jeżeli słyszałeś/słyszałaś o tych wyborach, ale w sumie nie wiesz czy i po co masz wziąć w nich udział, poznaj 5 powodów, dla których ja w niedzielę pofatyguję się do punktu głosowania. 1. Rady Dzielnic udowodniły, że znają potrzeby nas – mieszkańców…

Pamiątka po willi Kronprinza, czyli podwórko z niespodzianką

Jak powszechnie wiadomo, większa część historycznej zabudowy obecnej al. Grunwaldzkiej – przynajmniej na jej wrzeszczańskim odcinku – została zniszczona pod koniec ostatniej wojny. Gdzie jak gdzie, ale akurat przy głównej ulicy niewiele zachowało się oryginalnej architektury. Jeśli jednak zajrzymy głębiej, na podwórka, może spotkać nas miła niespodzianka – co przytrafiło mi się kilka dni temu…

„Jaśkowa Dolina i Góra Jana nieopodal Gdańska”

Właśnie ukazała się rzecz dla miłośników historii Wrzeszcza bezcenna: książeczka Elise Püttner zatytułowana Jaśkowa Dolina i Góra Jana nieopodal Gdańska. Jej tłumaczenia i wydania podjął się duet Aleksander Masłowski i Roman Kowald, który przed pięciu laty wydał tłumaczenia dwóch innych XIX-wiecznych tekstów: Cały Gdańsk za dwadzieścia srebrnych groszy W. F. Zerneckego oraz Dawno temu w Nowym Porcie Maxa…

Z archiwum “Dziennika Bałtyckiego” – odcinek 19

Zbliża się wiosna, strzeżcie się much! (Dziennik Bałtycki z 25 maja 1946) Centrala Handlu Przemysłu Chemicznego – Wojewódzka Hurtownia Chemiczna nr 7 w 1976 przekształcona została w Przedsiębiorstwo Handlu Chemikaliami CHEMIA. Do 2011 jako Przedsiębiorstwo Handlowe CHEMIA Sp. z o.o. działała w budynkach przy al. Grunwaldzkiej 48/50, obecnie w Kowalach. Więcej o jej historii przeczytacie…

Pochwała burzenia czyli brawo PKP

Portal Trójmiasto.pl donosi, że kolejarze chcą rozebrać zabytkową nastawnię bramową we Wrzeszczu. No nareszcie ktoś powiedział to głośno – brawo! Rozebrać! Na cholerę nam to dziadostwo?! Jest stare, w sraczkowatym kolorze, do tego obsrane przez ptaki, straszy tylko, zagraża pociągom i robi im niepotrzebny smutny cień. Wyburzyć, rozebrać! Kto to widział płakać nad takimi ruderami?…

Sklep ARGED i ELDOM przy al. Grunwaldzkiej

Zanim pojawił się Media Markt, mieszkańcy Wrzeszcza kupowali artykuły gospodarstwa domowego w ELDOM-ie. Wiosną 1967 roku w punktowcu przy al. Grunwaldzkiej 115 uruchomiono tzw. sklep wzorcowy tej PRL-owskiej sieci sklepów: Budynek, w którym się mieścił (powstały w latach 1958-60), widać dobrze na tej pocztówce z połowy lat 60. (z neonem ARGED): (ARGED to najwyraźniej wcześniejsze wcielenie ELDOM-u.)…

Wrzeszczański elementarz dla niezorientowanych

Ostatnio dotarło do mnie, że podczas gdy ja zagłębiam się tu we wrzeszczańskie detale, to duża część ludności cywilnej – głównie przyjezdnej, ale, jak się przekonuję na co dzień, nie tylko – nie zna faktów podstawowych. Postanowiłem więc wykonać małą pracę u podstaw i jednocześnie ułatwić niezorientowanym życie. Oto 5 najważniejszych faktów dotyczących Wrzeszcza, które…

Tajemniczy Hotel Hohenzollern

Jednym z najbardziej tajemniczych miejsc przedwojennego Wrzeszcza jest dla mnie Hotel Hohenzollern. Dlaczego? Bo nie znam żadnych jego wyraźnych fotografii. Przybytek ten stał do 1945 roku na rogu dzisiejszej al. Grunwaldzkiej i ul. Kościuszki, vis-a-vis niewielkiego, starego katolickiego cmentarza; obecnie w miejscu zajmowanym przez budynek hotelu przebiega wiadukt al. Żołnierzy Wyklętych: Hotel swą nazwą czcił, rzecz jasna, niemiecką…

O warsztatach szybowcowych i ul. Szymanowskiego w nowych ’30 dniach’

Właśnie ukazał się szósty w tym roku, listopadowo-grudniowy numer 30 dni (bardzo się cieszę, że pismo zaczyna „wychodzić” nieco bardziej regularnie). W środku sporo ciekawych tekstów (m.in. o flisakach czy niezrealizowanym projekcie tzw. przymorskiej SKM), wśród nich dwa dotyczące bezpośrednio Wrzeszcza: Maciek Bakun z Mariuszem Konarskim piszą o działających po wojnie na wrzeszczańskim lotnisku warsztatach szybowcowych,…

Efemeryczna linia autobusowa w powojennym Wrzeszczu

W październiku 2013 roku uruchomiono linię autobusową 100, która miała ułatwiać przemieszczanie się po gdańskim śródmieściu. Szybko jednak okazało się, że zainteresowanie jest niewielkie, przez co busik mknie przez wąskie uliczki historycznego centrum Gdańska prawie zupełnie pusty. I jeżeli ten stan się utrzyma, to linia 100 zapewne zostanie zlikwidowana. Dlaczego o tym piszę? Otóż przeglądając…

Wrzeszcz z lotu ptaka na zdjęciu sprzed wieku

Dyskusja na jednym z gdańskich for historycznych przypomniała mi o pewnym niesamowitym zdjęciu lotniczym. Nie, nie chodzi mi o kolekcję zdjęć z 1929 roku, zaprezentowanych cztery lata w arcyciekawym albumie, lecz o pojedynczą fotkę, datowaną między 1917 a 1925 rokiem, a którą znaleźć można w archiwum ETH-Bibliothek z Zurychu. Kiedyś zamieściłem je tutaj, ale w trochę…

Zmiany, zmiany, zmiany…

Od ostatniego posta minęło kilka długich tygodni i to wcale nie dlatego, że znudziło mi się pisanie… Prowadziłem intensywne prace przeprowadzkowo-wykończeniowe i w końcu mogę przedstawić Wam nową odsłonę mojego wrzeszczańskiego bloga – na nowej domenie, nowej platformie i nowym serwerze 🙂 Po ponad dwóch latach żegnam się z Bloggerem i z entuzjazmem wpadam w objęcia…

Replay czyli kilka zeszłorocznych wpisów na jesienne wieczory

Chociaż kilka dni temu zmieniłem szablon bloga na bardziej dynamiczny, dzięki czemu możecie teraz przeglądać jego zawartość na kilka sposobów, to jednak mam świadomość, że nie każdy z Was ma w sobie tyle cierpliwości, by głęboko w nim grzebać. Dlatego też – podobnie jak przed rokiem – postanowiłem przypomnieć najciekawsze teksty z ubiegłego roku. Jeżeli…

Wrzeszczańskie Beverly Hills czyli osiedle Przy Królewskim Wzgórzu

W latach 20. ubiegłego wieku na południowo-zachodnim stoku Królewskiego Wzgórza (Königshöhe) w Parku Jaśkowej Doliny powstało osiedle domów. Przyjrzałem mu się dokładnie dopiero niedawno i muszę przyznać, że mnie ono zauroczyło. Niestety, nie mam 1,6 mln, pozostaje mi więc napisać kilka słów o historii tego miejsca. Budowę osiedla rozpoczęto w 1925 roku. Przy nowo wytyczonej…