Zamiatanie po historycznej Gedanii

Wygląda na to, że trwające od wielu lat perypetie z terenem dawnego Klubu Sportowego Gedania przy ul. Kościuszki właśnie dobiegają smutnego końca. Po latach nieużywania – bądź używania niezgodnie z przeznaczeniem – władze klubu sprzedały teren deweloperowi, który postawi tu kolejne osiedle mieszkaniowe. Jeśli czytać między wierszami, to ostatnie doniesienia prasowe nie pozostawiają co do tego…

Drób, dużo drobiu na pograniczu Wrzeszcza i Zaspy

Duża część mojego najnowszego artykułu w czasopiśmie 30 dni (popełnionego wspólnie z Janem Danilukiem), poświęconego historii obozu pracy przymusowej Narvik dotyczy jego powojennych losów. Przez kilka dekad baraki wykorzystywane były w rozmaitych celach: jako budynki biurowe, przemysłowe, ale także – co dziś słusznie szokuje – mieszkalne. Podobnie działo się z innymi barakami o wojennej proweniencji w…

Reklama gdańskiego Bratniaka w poznańskim czasopiśmie

Niedawno zakończyła się na Allegro ciekawa aukcja (nie było ofert kupna!) – egzemplarz czasopisma Wielkopolska Ilustracja (nr 35 z 1 VI 1935): Zamieszczono w nim całostronicowy artykuł-reklamę, zawierający „garść informacyj o Ognisku Wycieczkowym w Gdańsku, przy Bratniej Pomocy Zrzeszenia Studentów Polskich Politechniki Gdańskiej”, czyli popularnym Bratniaku przy Heeresanger 11 (dziś al. Legionów 11, budynek SP…

Wrzeszcz na sensacyjnym filmie z 1940 roku

Jak zapewne większość z Was zdążyła się zorientować, zdjęć ukazujących dawny Wrzeszcz jest zatrzęsienie, chociaż nie wszystkie części dzielnicy są jednakowo w tym zatrzęsieniu reprezentowane – stąd moje regularne zachwyty na tym blogu, gdy w sieci pojawia się obrazek ukazujący mało nam dotąd znany zakątek. Inaczej sprawa wygląda z ruchomymi obrazami – przez cztery lata…

Ktokolwiek widział… Gdański strażak Ferdinand Hemke

Kilka miesięcy temu przy okazji prac nad drugim tomem albumu Wrzeszcz na dawnej pocztówce, w którym zapuszczamy się m.in. w okolice ul. Partyzantów, odwiedziłem Komendę Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku. W jej archiwum znalazłem m.in. trzy zdjęcia przedstawiające przedwojennego gdańskiego strażaka o nazwisku Ferdinand Hemke. Fotografie pokazują go w różnych okresach służby: [Powiększ] Wojtek Gruszczyński…

Nowe pocztówkowe cuda z eBay’a

Twierdziłem i twierdzę, że jeśli chodzi o przedwojenne wrzeszczańskie pocztówki, to po strychach i piwnicach wciąż jeszcze poukrywanych jest wiele zaskakujących widoków. Słuszność tej wiary potwierdził ostatnio serwis aukcyjny eBay.de. Najpierw na aukcję wystawiono pocztówkę z 1910 roku przedstawiającą Bahnhofstrasse, czyli dzisiejszą ul. Dmowskiego, na odcinku przed skrzyżowaniem z ul. Brzozową: Widzimy tu Hotel Reichsadler (dziś w…

Panorama Wrzeszcza sprzed ponad 120 lat

W Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej wypatrzyłem ostatnio dwie bardzo ciekawe fotografie Wrzeszcza. Wykonał je ok. 1893 roku niejaki Wilhelm Dreesen. Chciałbym dziś Wam zaprezentować pierwszą z nich. Zdjęcie zrobiono z Góry Jana. Widoki z tego wzniesienia pojawiały się na dziesiątkach pocztówek, jednak zazwyczaj są one późniejsze i ukazują już prawie ukształtowaną dzielnicę. Tymczasem omawiana tutaj fotografia…

Replay 2015, czyli najciekawsze teksty

Jako podsumowanie kończącego się roku przypominam pięć najciekawszych tekstów – jeśli ktoś z Was je przegapił, to zachęcam do lektury: Tajemniczy Hotel Hohenzollern Pamiątka po willi Kronprinza, czyli podwórko z niespodzianką Plac Anny Walentynowicz, czyli skwerek zamiast kina Aleja Grunwaldzka w radzieckiej kronice wojennej z 1945 roku Niezwykłe zdjęcie Wrzeszcza na przełomie epok  

Niezwykłe zdjęcie Wrzeszcza na przełomie epok

W ostatnich latach Pomorska Biblioteka Cyfrowa udostępniła na swoich serwerach całą masę publikacji, po które dotąd trzeba było fatygować się do np. Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk. Dzięki temu przeciętny pasjonat historii naszego miasta może bez wychodzenia z domu sięgnąć po m.in. XIX-wieczne przewodniki po Gdańsku, Danzig und seine Bauten, czy księgi adresowe Gdańska z lat…

Ulica Wajdeloty na pocztówce za 700 zł!

Przed kilkunastoma minutami na niemieckim eBay’u zakończyła się licytacja bardzo rzadkiej i jednocześnie bardzo pięknej pocztówki z 1906 roku, przedstawiającej Marienstrasse, czyli ul. Wajdeloty: Tak ten fragment ulicy wygląda dziś: Widokówka „poszła” za 168 euro!!! Nabywcy gratuluję – i podziwiam jego/jej brawurę… 😉 Przy okazji przypominam inne cudo z tej ulicy: 100 lat temu przy Marienstrasse

Pocztówkowe cymelia na niemieckim eBay’u

Portal aukcyjny eBay chyba nigdy nie przestanie mnie zaskakiwać. Raz na kilka miesięcy pojawiają się na nim pocztówki, od których spadają mi skarpetki. Co prawda nie zawsze czynią to z takim szelestem, jak w przypadku wrzeszczańskiego dworca kolejowego, ale na to, co pojawiło się tam ostatnio, nie mogę narzekać. Otóż za kilka godzin zakończy się aukcja pocztówki przedstawiającej Baumbach…

Pamiątka po willi Kronprinza, czyli podwórko z niespodzianką

Jak powszechnie wiadomo, większa część historycznej zabudowy obecnej al. Grunwaldzkiej – przynajmniej na jej wrzeszczańskim odcinku – została zniszczona pod koniec ostatniej wojny. Gdzie jak gdzie, ale akurat przy głównej ulicy niewiele zachowało się oryginalnej architektury. Jeśli jednak zajrzymy głębiej, na podwórka, może spotkać nas miła niespodzianka – co przytrafiło mi się kilka dni temu…

Wrzeszczański elementarz dla niezorientowanych

Ostatnio dotarło do mnie, że podczas gdy ja zagłębiam się tu we wrzeszczańskie detale, to duża część ludności cywilnej – głównie przyjezdnej, ale, jak się przekonuję na co dzień, nie tylko – nie zna faktów podstawowych. Postanowiłem więc wykonać małą pracę u podstaw i jednocześnie ułatwić niezorientowanym życie. Oto 5 najważniejszych faktów dotyczących Wrzeszcza, które…

Tajemniczy Hotel Hohenzollern

Jednym z najbardziej tajemniczych miejsc przedwojennego Wrzeszcza jest dla mnie Hotel Hohenzollern. Dlaczego? Bo nie znam żadnych jego wyraźnych fotografii. Przybytek ten stał do 1945 roku na rogu dzisiejszej al. Grunwaldzkiej i ul. Kościuszki, vis-a-vis niewielkiego, starego katolickiego cmentarza; obecnie w miejscu zajmowanym przez budynek hotelu przebiega wiadukt al. Żołnierzy Wyklętych: Hotel swą nazwą czcił, rzecz jasna, niemiecką…

Wrzeszcz z lotu ptaka na zdjęciu sprzed wieku

Dyskusja na jednym z gdańskich for historycznych przypomniała mi o pewnym niesamowitym zdjęciu lotniczym. Nie, nie chodzi mi o kolekcję zdjęć z 1929 roku, zaprezentowanych cztery lata w arcyciekawym albumie, lecz o pojedynczą fotkę, datowaną między 1917 a 1925 rokiem, a którą znaleźć można w archiwum ETH-Bibliothek z Zurychu. Kiedyś zamieściłem je tutaj, ale w trochę…

Replay czyli kilka zeszłorocznych wpisów na jesienne wieczory

Chociaż kilka dni temu zmieniłem szablon bloga na bardziej dynamiczny, dzięki czemu możecie teraz przeglądać jego zawartość na kilka sposobów, to jednak mam świadomość, że nie każdy z Was ma w sobie tyle cierpliwości, by głęboko w nim grzebać. Dlatego też – podobnie jak przed rokiem – postanowiłem przypomnieć najciekawsze teksty z ubiegłego roku. Jeżeli…

Wrzeszczańskie Beverly Hills czyli osiedle Przy Królewskim Wzgórzu

W latach 20. ubiegłego wieku na południowo-zachodnim stoku Królewskiego Wzgórza (Königshöhe) w Parku Jaśkowej Doliny powstało osiedle domów. Przyjrzałem mu się dokładnie dopiero niedawno i muszę przyznać, że mnie ono zauroczyło. Niestety, nie mam 1,6 mln, pozostaje mi więc napisać kilka słów o historii tego miejsca. Budowę osiedla rozpoczęto w 1925 roku. Przy nowo wytyczonej…

W piwnicach wrzeszczańskiego browaru

Browar na Kuźniczkach przestał działać kilkanaście lat temu. Może nam się to podobać lub nie, tak samo, jak może się nam podobać lub nie fakt, iż teren kupiło PB Górski i buduje na nim osiedle mieszkaniowe. Na fakty nie ma się jednak co obrażać, warto zatem przyjrzeć się pozytywom. Jednym z nich jest to, że…

Sezon wrzeszczańskich wykopalisk

Każde gdańskie dziecko wie, że jak pogrzebie z ziemi wystarczająco głęboko, to prędzej czy później znajdzie ciekawy fant. Nic dziwnego więc, że trwająca od kilku lat gigantyczna przebudowa okolic wrzeszczańskiego dworca przyniosła ze sobą sporo ciekawych odkryć. Myślę, że warto podsumować te znaleziska. 1) Zaczęło się wczesną wiosną, od piwnic i fundamentów pierwszego wrzeszczańskiego dworca…

Nowe wrzeszczańskie hasła w ‚Gedanopedii’

Jak zapewne pamiętacie, projekt internetowej encyklopedii Gdańska, zwanej Gedanopedią, ruszył w grudniu 2012 roku, miesiąc po premierze wydania papierowego. Zapowiadano wtedy, że Gedanopedia będzie edytowalna i każdy – także osoby, które nie brały udziału w przygotowaniu haseł do wersji książkowej – będzie mógł tworzyć nowe i poprawiać istniejące hasła. Z niewiadomych przyczyn projekt dostał czkawki…

Zapomniany zajazd Hermannshof

17 GRUDNIA 2015: Tekst o zajeździe Hermannshof, który opublikowałem tu pierwotnie, przerobiłem i rozszerzyłem w artykuł Brunshof i Hermannshof – zapomniane majątki Wrzeszcza, opublikowany w czasopiśmie 30 dni (nr 6/2015, s. 36-43). Poniżej przedstawiam pierwsze dwie strony artykułu na zachętę – i zapraszam do kiosków 🙂 INFORMACJE, KTÓRE NIE ZMIEŚCIŁY SIĘ W ARTYKULE: W słynnej galerii Albertina w Wiedniu obejrzeć można…

Aniołki dla początkujących

Kilka miesięcy temu napisałem, że Górny Wrzeszcz to dla mnie kraina wciąż w dużej mierze tajemnicza. Uwaga ta tym bardziej ma zastosowanie do tej części dzielnicy, którą dziś nazywamy Aniołkami. Niby to Wrzeszcz, ale jakoś tak nie bardzo… Korzystając więc z pięknej pogody zacząłem te okolice eksplorować. Tereny nazywane dziś Aniołkami w przeszłości były częścią wsi Suchanino (Zigankenberg);…

Nietypowy prezent z Wrzeszczem na plecach

Kilka tygodni temu Kamil Sobolewski, twórca strony HistoriaKokoszek.pl, a prywatnie mój starszy kolega z czasów dzieciństwa w dawnej Kolonii Rzeszy, obdarował mnie nietypowym fantem. W pierwszym momencie pomyślałem, że robi sobie jaja i zaprasza mnie z powrotem na łono kościoła katolickiego. Okazało się jednak, że nie. Fant jest zupełnie niewinny, a do tego bardzo wrzeszczański:…

Requiem dla Indiańskiej Wioski

Od lat mówiło się o likwidacji osiedla przy ul. Nad stawem we Wrzeszczu, nazywanym Indiańską Wioską, ale jakoś nikt w to szczególnie nie wierzył, a najmniej chyba sami mieszkańcy, którzy przez dekady zdążyli się tam nieźle zadomowić. Zmieniło się to dopiero w ostatnich kilku latach, kiedy okolice wrzeszczańskiego dworca zamieniono w wielki plac budowy. Ale…

Wycieczka do Leśnej Chatki

Czekając na druk albumu Wrzeszcz na dawnej pocztówce postanowiłem wziąć oddech, odpocząć trochę od opatrzonych już widoków i dla odmiany obejrzeć sobie coś „nowego”. Pretekstu dostarczył mi Tomek Domżalski, zbieracz pocztówek (jak sam zaznacza: jeszcze nie kolekcjoner), który użyczył kilku perełek do ww. wydawnictwa, oraz piękna, wiosenna już właściwie pogoda. Otóż niedawno Tomek kupił na…

Replay czyli kilka starszych tekstów na jesienny weekend

Domyślam się, że nie każdy z Was ma cierpliwość grzebać w starszych wpisach tego bloga, toteż postanowiłem przypomnieć najciekawsze teksty z 2012 roku. Jeżeli je przegapiliście, oto szansa, by nadrobić zaległości: Fabryka likierów Julius von Götzen AG w Dolnym Wrzeszczu Dawna baza 17. Batalionu Taborów w Strzyży Stalinowskie Osiedle Wojska Polskiego w Strzyży Budynek dawnej…

Biały Dwór na zdjęciu sprzed 101 lat!

Ponad pół roku temu narzekałem na to, że przed wojną pewne fragmenty Wrzeszcza uwieczniano na pocztówkach i zdjęciach dosyć namiętnie, inne zaś – bardzo rzadko bądź wcale. Uwaga ta w jeszcze większym stopniu dotyczy terenów dzisiejszej Zaspy – znamy głównie widoki dawnego lotniska, natomiast nie wiemy, jak dokładnie wyglądały np. zaspiańskie dwory. Co prawda jakieś…

Wrzeszczańscy Huzarzy Śmierci na filmie

Niedawno na YouTubie pojawił się sensacyjny filmik. Ma niecałe 5 minut i na pierwszy rzut oka niby nie pokazuje niczego specjalnego – jacyś żołnierze paradują na koniach na jakimś polu… Nie są to jednak zwykli żołnierze, ani zwykła parada; również miejsce trudno nazwać zwyczajnym. Na filmie uwieczniono paradę słynnych Huzarów Śmierci, skoszarowanych w Strzyży! I…

Dawny kościół gdańskiej Polonii w materiale portalu Trójmiasto.pl

Znów zostałem zaproszony przez Jakuba Gilewicza z portalu Trójmiasto.pl do opowiedzenia o kościele przed kamerą; tym razem jego wybór padł na kościół pw. św. Stanisława we Wrzeszczu. Oto efekt:   Filmowi towarzyszy artykuł, do przeczytania tutaj. Więcej informacji na temat ww. kościoła znajdziecie oczywiście w mojej książce Dolny Wrzeszcz i Zaspa (współautor: Jan Daniluk), strony 100-107.