Wrzeszcz na sensacyjnym filmie z 1940 roku

Jak zapewne większość z Was zdążyła się zorientować, zdjęć ukazujących dawny Wrzeszcz jest zatrzęsienie, chociaż nie wszystkie części dzielnicy są jednakowo w tym zatrzęsieniu reprezentowane – stąd moje regularne zachwyty na tym blogu, gdy w sieci pojawia się obrazek ukazujący mało nam dotąd znany zakątek. Inaczej sprawa wygląda z ruchomymi obrazami – przez cztery lata…

Ktokolwiek widział… Gdański strażak Ferdinand Hemke

Kilka miesięcy temu przy okazji prac nad drugim tomem albumu Wrzeszcz na dawnej pocztówce, w którym zapuszczamy się m.in. w okolice ul. Partyzantów, odwiedziłem Komendę Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku. W jej archiwum znalazłem m.in. trzy zdjęcia przedstawiające przedwojennego gdańskiego strażaka o nazwisku Ferdinand Hemke. Fotografie pokazują go w różnych okresach służby: [Powiększ] Wojtek Gruszczyński…

Upamiętnijmy znanych Wrzeszczan!

Niedawno uświadomiłem sobie, że we Wrzeszczu – i całym Gdańsku – brakuje oznaczeń miejsc, w których mieszkali znani, ważni lub zasłużeni dla miasta ludzie. Nie chodzi mi o tablice-pomniki, ale o estetyczne tablice informacyjne, które mówiłby o związku danej lokalizacji ze „sławną” osobą. Taki system działa chociażby w Wielkiej Brytanii – np. w Londynie napotkać można liczne…

Panorama Wrzeszcza sprzed ponad 120 lat

W Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej wypatrzyłem ostatnio dwie bardzo ciekawe fotografie Wrzeszcza. Wykonał je ok. 1893 roku niejaki Wilhelm Dreesen. Chciałbym dziś Wam zaprezentować pierwszą z nich. Zdjęcie zrobiono z Góry Jana. Widoki z tego wzniesienia pojawiały się na dziesiątkach pocztówek, jednak zazwyczaj są one późniejsze i ukazują już prawie ukształtowaną dzielnicę. Tymczasem omawiana tutaj fotografia…

Niezwykłe zdjęcie Wrzeszcza na przełomie epok

W ostatnich latach Pomorska Biblioteka Cyfrowa udostępniła na swoich serwerach całą masę publikacji, po które dotąd trzeba było fatygować się do np. Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk. Dzięki temu przeciętny pasjonat historii naszego miasta może bez wychodzenia z domu sięgnąć po m.in. XIX-wieczne przewodniki po Gdańsku, Danzig und seine Bauten, czy księgi adresowe Gdańska z lat…

Plac Anny Walentynowicz, czyli skwerek zamiast kina

W centrum Wrzeszcza wciąż jeszcze są miejsca niezagospodarowane albo zagospodarowane tymczasowo. Od dekad w różnych punktach utrzymuje się prowizorka, która – co tu dużo mówić – przynosi wstyd dzielnicy. Jednym z takich miejsc jest skwerek przy skrzyżowaniu ul. Waryńskiego z al. Grunwaldzką, o którym ostatnio znów robi się głośno. Otóż w sierpniu ma tam stanąć pomnik Anny Walentynowicz,…

Pamiątka po willi Kronprinza, czyli podwórko z niespodzianką

Jak powszechnie wiadomo, większa część historycznej zabudowy obecnej al. Grunwaldzkiej – przynajmniej na jej wrzeszczańskim odcinku – została zniszczona pod koniec ostatniej wojny. Gdzie jak gdzie, ale akurat przy głównej ulicy niewiele zachowało się oryginalnej architektury. Jeśli jednak zajrzymy głębiej, na podwórka, może spotkać nas miła niespodzianka – co przytrafiło mi się kilka dni temu…

Wrzeszczański elementarz dla niezorientowanych

Ostatnio dotarło do mnie, że podczas gdy ja zagłębiam się tu we wrzeszczańskie detale, to duża część ludności cywilnej – głównie przyjezdnej, ale, jak się przekonuję na co dzień, nie tylko – nie zna faktów podstawowych. Postanowiłem więc wykonać małą pracę u podstaw i jednocześnie ułatwić niezorientowanym życie. Oto 5 najważniejszych faktów dotyczących Wrzeszcza, które…

Tajemniczy Hotel Hohenzollern

Jednym z najbardziej tajemniczych miejsc przedwojennego Wrzeszcza jest dla mnie Hotel Hohenzollern. Dlaczego? Bo nie znam żadnych jego wyraźnych fotografii. Przybytek ten stał do 1945 roku na rogu dzisiejszej al. Grunwaldzkiej i ul. Kościuszki, vis-a-vis niewielkiego, starego katolickiego cmentarza; obecnie w miejscu zajmowanym przez budynek hotelu przebiega wiadukt al. Żołnierzy Wyklętych: Hotel swą nazwą czcił, rzecz jasna, niemiecką…

Wrzeszcz z lotu ptaka na zdjęciu sprzed wieku

Dyskusja na jednym z gdańskich for historycznych przypomniała mi o pewnym niesamowitym zdjęciu lotniczym. Nie, nie chodzi mi o kolekcję zdjęć z 1929 roku, zaprezentowanych cztery lata w arcyciekawym albumie, lecz o pojedynczą fotkę, datowaną między 1917 a 1925 rokiem, a którą znaleźć można w archiwum ETH-Bibliothek z Zurychu. Kiedyś zamieściłem je tutaj, ale w trochę…

Wrzeszczańskie Beverly Hills czyli osiedle Przy Królewskim Wzgórzu

W latach 20. ubiegłego wieku na południowo-zachodnim stoku Królewskiego Wzgórza (Königshöhe) w Parku Jaśkowej Doliny powstało osiedle domów. Przyjrzałem mu się dokładnie dopiero niedawno i muszę przyznać, że mnie ono zauroczyło. Niestety, nie mam 1,6 mln, pozostaje mi więc napisać kilka słów o historii tego miejsca. Budowę osiedla rozpoczęto w 1925 roku. Przy nowo wytyczonej…

Rublowiec, czyli zaniechany wieżowiec GDM-u

AKTUALIZACJA 30.12.2016: Na bazie posta, którego opublikowałem tu pierwotnie, napisałem dłuższy artykuł, który ukazał się na portalu Trójmiasto.pl http://historia.trojmiasto.pl/Prawie-pol-wieku-wiezowca-Olimp-czyli-znacznie-mniejsze-zlo-n108598.html Dla porządku zostawiam stare zdjęcie Olimpu, sprzed odświeżenia elewacji: …”wizualizację” z epoki:  …oraz przykład omawianej architektury prosto z Moskwy:

Requiem dla Indiańskiej Wioski

Od lat mówiło się o likwidacji osiedla przy ul. Nad stawem we Wrzeszczu, nazywanym Indiańską Wioską, ale jakoś nikt w to szczególnie nie wierzył, a najmniej chyba sami mieszkańcy, którzy przez dekady zdążyli się tam nieźle zadomowić. Zmieniło się to dopiero w ostatnich kilku latach, kiedy okolice wrzeszczańskiego dworca zamieniono w wielki plac budowy. Ale…

Historia wrzeszczańskiego Harrodsa

Dziś trochę o miejscu dla mnie – a zapewne także dla wielu spośród Was – szczególnym, a mianowicie o Powszechnym Domu Towarowym „Neptun” we Wrzeszczu, stojącym do niedawna przy al. Grunwaldzkiej 107-109. Do niedawna, bowiem na przełomie lat 2011/2012 został wyburzony, a na jego miejscu powstaje prawie 85-metrowy wieżowiec Centrum Biurowego Neptun. Napisałem „miejscu szczególnym”,…

Dawne wrzeszczańskie neony

AKTUALIZACJA 8.01.2017: Post, który opublikowałem tu pierwotnie, znacznie rozszerzyłem i opublikowałem na portalu Trójmiasto.pl: http://historia.trojmiasto.pl/Neonowy-Wrzeszcz-n108877.html Dla porządku pozostawiam tu oryginalne ilustracje – pocztówki z latch 60. ubiegłego wieku:                                                      …

Kaiser’s Kaffee Geschäft we Wrzeszczu, czyli przedwojenny Starbucks

Od kilku lat Gdańsk – podobnie jak cała Polska – przeżywa kawiarniany renesans. Ludność na nowo uświadamia sobie, że kawa po turecku, czyli tzw. plujka z fusami, to nie jest szczyt kofeinowego wyrafinowania, dzięki czemu kawiarń wyrosło nam całe mnóstwo. Reprezentują one wszystkie możliwe formy i postaci – od stylizowanych rupieciarni do amerykańskiego Starbucksa. Niewiele…

Nowe Szkoty na przedwojennej fotografii

Przed wojną pewne fragmenty Wrzeszcza uwieczniano na pocztówkach dosyć namiętnie, inne zaś – bardzo rzadko bądź wcale (chociaż niewykluczone, że po prostu nie wszystko dotrwało do naszych czasów lub też nie wszystko zostało już „odkryte” – vide casus wrzeszczańskiego dworca). Nieobecność pewnych miejsc na przedwojennych widokówkach jest dla mnie co najmniej zastanawiająca. Dlaczego ani jedna…

Wrzeszczańskie dworce kolejowe

Różne cuda wypływają ostatnio na niemieckim eBayu, nie wierzyłem jednak, że kiedykolwiek wypłynie właśnie to. Oto pojawiła się przedwojenna pocztówka przedstawiająca wrzeszczański dworzec! Co prawda wygląd dworca znany był już wcześniej… …jednak o istnieniu dworcowej pocztówki nigdy nie słyszałem. A więc jest! Osobną kwestią jest uroda tego budynku. Trzeba przyznać, że Wrzeszcz nigdy nie miał…

Państwowe Szkoły Budownictwa w Strzyży

Tym razem chciałbym przybliżyć Wam historię powstania mojego ulubionego „strzyżańskiego” obiektu, a właściwie: kompleksu obiektów. Jest nim zespół budynków Państwowych Szkół Budownictwa przy al. Grunwaldzkiej. Kompleks ten stanowi doskonały przykład zarówno rozmachu, jak i funkcjonalności projektów realizowanych w Polsce w latach stalinowskich. Do roku 1945 w miejscu tym nie znajdowało się dosłownie nic. Omawiany teren…

Łąką Fröbla czyli ulica Gołębia

W Blaszanym bębenku Güntera Grassa, w rozdziale „Teatr frontowy Bebry” znajdziemy taki oto fragment: „Szedłem przez Łąkę Fröbela, na której w ostatnich latach wyrosły baraki obozu organizacji Todta”. Przy pierwszej lekturze tego dzieła zastanawiałem się: jaka łąka? Jakiego Fröbela? Jakie baraki? Jaka Organizacja Todta? Na wypadek, gdybyście też się nad tym zastanawiali, przedstawiam poniższe. Łąką…

100 lat temu przy Marienstrasse 3

Ci z Was, którzy zaglądają na niemieckiego eBay’a wiedzą, że co jakiś czas pojawiają się tam fenomenalne, niezwykle rzadkie pocztówki i zdjęcia, przedstawiające przedwojenny Gdańsk. Kilka tygodni temu zachwycałem się takimi cudami z mojego podwórka, czyli z Kolonii Rzeszy. Tym razem chciałem pokazać Wam obrazek przedstawiający inną rzadko uwiecznianą okolicę, zlicytowany wczoraj za ponad 80…

Grüße aus Reichskolonie czyli pocztówkowy cymes

Całkiem niedawno zachwycałem się nieznanym nikomu wcześniej i niezwykle rzadkim ujęciem baraków obozu kompanii podchorążych Kriegsmarine przy al. Hallera. Dziś chciałbym się podzielić zachwytem innymi rzadkościami, przedstawiającymi dla odmiany tę część Dolnego Wrzeszcza, w której się wychowałem, a mianowicie dawne osiedle Kolonia Rzeszy (Reichskolonie). Skan poniższej pocztówki pojawił się na Forum Dawny Gdańsk wiosną 2006…

Klub Studencki ŻAK przy al. Grunwaldzkiej

Jednym z niewielu miejsc we Wrzeszczu, gdzie dzieje się coś więcej niż handel i jedzenie (tak, mam tu na myśli obie tzw. galerie handlowe) jest Klub Studencki ŻAK przy al. Grunwaldzkiej 195/197. Ambitne kino, teatr, koncerty niszowych artystów o światowej renomie, wystawy. Dzisiaj mija 11 lat od dnia jego uroczystego otwarcia. Sam Klub jest oczywiście…

Obóz kompanii podchorążych Kriegsmarine przy Ostseestrasse

Jan Daniluk, współautor Dolnego Wrzeszcza i Zaspy, zawodowo zajmuje się historią gdańskiego garnizonu, ze szczególnym naciskiem na okres II wojny światowej. Fakt, czasem mnie swoimi „ciekawostkami” zanudza, ale kiedy kilka miesięcy temu pokazał mi poniższe zdjęcie, to z wrażenia spadły mi skarpetki:   źródło: Marine Rundschau nr 4/1944   Każdy, kto choć trochę zna Wrzeszcz…

Budynek dawnej Państwowej Szkoły Pielęgniarstwa przy al. Hallera

Mimo jego raczej przygnębiającego wyglądu, mam do tego budynku sentyment. Po pierwsze dlatego, że przez dziewięć lat mieszkałem dosłownie po sąsiedzku, po drugie – bo tam właśnie odebrałem wyższe wykształcenie, po trzecie – i najważniejsze – dlatego, że poznałem tam dwie bardzo ważne w moim życiu postaci: miłość mojego życia oraz jedną z niewielu osób,…

Osiedle Wojska Polskiego w Strzyży, czyli post scriptum do „Zapomnianego Osiedla Roosevelta”

W artykule w bieżącym numerze 30 dni zasygnalizowałem, iż Osiedle Roosevelta powstawało równolegle z Osiedlem Wojska Polskiego. Równoległość ta miała charakter nie tylko czasowy, obie inwestycje łączyło więcej: podobnie peryferyjna względem Wrzeszcza lokalizacja, podobne warunki terenowe, podobny charakter zabudowy. Poniższe podaję gwoli uzupełnienia. Nowe osiedle robotnicze miało stanąć w północno-zachodniej części Wrzeszcza, czyli tak naprawdę…

Dawna baza 17. Batalionu Taborów w Strzyży

Jadąc al. Grunwaldzką w kierunku Oliwy, zaraz za skrzyżowaniem z al. Wojska Polskiego, po prawej (wschodniej) stronie mijamy charakterystyczne centrum handlowe, zbudowane z blachy falistej w latach 90. ubiegłego wieku (Top Shopping). Na tle tej hipermarketowej architektury wyróżnia się ceglany budynek, stojący przy samej ulicy. Tu także mieści się salon meblowy, nie każdy jednak wie,…

Fabryka likierów Julius von Götzen AG

O tym, że badanie dziejów lokalnych nigdy się nie kończy, i że co i rusz natrafiam na coś nowego, najlepiej świadczy pewien pominięty w mojej książce Dolny Wrzeszcz i Zaspa (współautor Jan Daniluk) budynek. Jego lokalizacja (ul. Kliniczna 1c) i wygląd sugerują, że miał on raczej marginalne znaczenie. Otóż nic bardziej mylnego. Poniższe podaję więc…